Arbeidsongeschiktheidsverzekering zzp: wat je moet weten

Als zzp'er heb je geen werkgever die je loon doorbetaalt als je ziek wordt, en ook geen recht op de Ziektewet of WIA. Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) vult dat gat: bij ziekte of een ongeval krijg je na een afgesproken wachttijd een maandelijkse uitkering. Verplicht is de verzekering niet, maar zonder AOV draai je zelf op voor het inkomensverlies. In dit artikel lees je wat een AOV dekt, waar je op let en welke alternatieven er zijn.

Waarom een AOV voor zzp'ers belangrijk is

Werknemers zijn via hun werkgever en de overheid beschermd. Een werkgever betaalt bij ziekte doorgaans een deel van het loon door, en daarna kan de werknemer een beroep doen op de WIA. Als zelfstandige val je buiten deze regelingen. De overheidsregeling voor zelfstandigen is al jaren geleden afgeschaft.

Wordt je langdurig ziek, dan lopen je vaste lasten gewoon door: huur, hypotheek, verzekeringen en bedrijfskosten. Je inkomsten stoppen, of dalen sterk. Het enige vangnet is dan meestal de bijstand via je gemeente. Daarbij kijkt de gemeente naar je vermogen en de inkomsten van je partner. Dat is voor veel ondernemers geen prettig vooruitzicht.

Over een verplichte AOV voor zelfstandigen is in de politiek al vaker gesproken. Controleer daarom op de website van de Rijksoverheid of er in 2026 nieuwe regels gelden.

Wat dekt een arbeidsongeschiktheidsverzekering?

Een AOV keert een vooraf afgesproken bedrag per maand uit als je door ziekte of een ongeval niet of minder kunt werken. De uitkering hangt af van je mate van arbeidsongeschiktheid. Bij een lager percentage dan de verzekeraar in de voorwaarden noemt, krijg je vaak niets. Bij een hoger percentage krijg je een deel of het volledige verzekerde bedrag.

De belangrijkste onderdelen van een polis zijn:

Verzekerd bedrag: het maandbedrag dat je krijgt. Dit stem je af op je inkomen en je vaste lasten.
Eigenrisicotermijn (wachttijd): de periode tussen je ziekmelding en de eerste uitkering. Een langere wachttijd geeft meestal een lagere premie.
Einddatum: vaak de AOW-leeftijd, maar er zijn ook polissen die eerder stoppen.
Beoordelingsgrondslag: de maatstaf waarmee de verzekeraar bepaalt of je arbeidsongeschikt bent.
Uitkeringsduur: sommige polissen keren tot de einddatum uit, andere maar een beperkt aantal jaren.

Beroepsarbeid, passende arbeid of gangbare arbeid

Dit is een van de belangrijkste verschillen tussen polissen. Het bepaalt wanneer de verzekeraar vindt dat je arbeidsongeschikt bent.

Beoordelingsgrondslag	Wat de verzekeraar vergelijkt
Beroepsarbeid	Of je je eigen beroep nog kunt uitoefenen
Passende arbeid	Of je ander werk kunt doen dat past bij je opleiding en ervaring
Gangbare arbeid	Of je nog enig werk kunt doen dat in de arbeidsmarkt gangbaar is

Hoe ruimer de beoordeling naar jouw eigen beroep, hoe beter de dekking, maar hoe hoger meestal ook de premie. Een chirurg die zijn handen niet meer kan gebruiken, kan bij een polis op gangbare arbeid in theorie nog ander werk doen. Dan is de uitkering lager of blijft die uit. Lees hierover altijd goed de polisvoorwaarden.

Maanden zonder inkomen door een blessure

Een voorbeeld dat goed laat zien hoe kwetsbaar je als zelfstandige kunt zijn, is dat van een zzp'er in de bouw die door een ernstige rugblessure maandenlang niet kon werken. Zijn opdrachten vielen weg, maar de hypotheek, verzekeringen en andere vaste lasten liepen gewoon door. Omdat hij geen arbeidsongeschiktheidsverzekering had, moest hij zijn spaargeld aanspreken om de rekeningen te blijven betalen. Wat mij aan zo'n situatie vooral opvalt, is hoe snel je financiële zekerheid kunt verdwijnen als je volledig afhankelijk bent van je eigen inkomen. Een AOV lijkt misschien een flinke maandelijkse kostenpost, maar langdurig zonder inkomen zitten kan uiteindelijk veel duurder uitpakken.

Wat bepaalt de premie?

De premie verschilt per verzekeraar en per persoon. De volgende factoren spelen vrijwel altijd een rol:

je leeftijd bij het afsluiten
je beroep en het risico dat daarbij hoort
je gezondheid en eventuele eerdere klachten
het verzekerde bedrag
de lengte van de eigenrisicotermijn
de beoordelingsgrondslag en de einddatum
of de uitkering meestijgt met de inflatie (indexatie)

Verzekeraars vragen bij het afsluiten naar je gezondheid. Eerdere klachten, bijvoorbeeld rug- of psychische klachten, kunnen leiden tot een uitsluiting, een hogere premie of een weigering. Geef daarom altijd eerlijk antwoord, want onjuiste informatie kan later je uitkering in gevaar brengen.

De premie voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering verschilt per ondernemer. Volgens de Kamer van Koophandel betaal je in 2026 doorgaans tussen de € 100 en € 300 per maand. De exacte premie hangt af van je leeftijd, beroep, het verzekerde bedrag en de gekozen wachttijd. Zo betaalt een zzp'er met een kantoorbaan meestal minder dan iemand die fysiek zwaar werk verricht. Een langere wachttijd kan de premie verlagen, maar betekent ook dat je langer zelf je vaste lasten moet betalen. Vraag daarom altijd meerdere offertes aan en vergelijk niet alleen de prijs, maar ook de voorwaarden en dekking.

Fiscale aspecten

De premie voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) is in 2026 onder voorwaarden volledig aftrekbaar in box 1. Dit geldt voor verzekeringen die bij arbeidsongeschiktheid periodiek uitkeren, bijvoorbeeld iedere maand. Je trekt de premie af bij je aangifte inkomstenbelasting als uitgave voor inkomensvoorzieningen, niet als zakelijke kosten. Ontvang je later een uitkering, dan betaal je daar in principe wel inkomstenbelasting over. De verzekeraar houdt meestal al loonbelasting in. Kijk daarom niet alleen naar het bedrag dat je verzekert, maar vooral naar wat je netto overhoudt om je vaste lasten te betalen.

Laat je hierover adviseren door een onafhankelijk financieel adviseur of een boekhouder en kijk op de website van de Belastingdienst voor de actuele voorwaarden.

Stappenplan: zo kies je een AOV

Bereken je inkomensbehoefte. Kijk naar je vaste privélasten en zakelijke lasten en bepaal welk maandbedrag je minimaal nodig hebt.
Bepaal hoe lang je een gat kunt overbruggen. Dit bepaalt je eigenrisicotermijn. Heb je een buffer van enkele maanden, dan kun je een langere wachttijd kiezen.
Kies de beoordelingsgrondslag. Beslis of je dekking wilt voor je eigen beroep of dat een bredere beoordeling voldoende is.
Vraag meerdere offertes aan. Vergelijk niet alleen de premie, maar ook de voorwaarden, uitsluitingen en de indexatie.
Overleg met een adviseur. Een onafhankelijk adviseur kan helpen met de keuze en met de fiscale gevolgen.
Bekijk de polis jaarlijks. Verandert je inkomen of beroep sterk, pas dan je verzekerde bedrag aan.

Alternatieven voor een AOV

Een AOV is niet voor iedereen de beste oplossing, bijvoorbeeld omdat de premie te hoog is of omdat je wordt geweigerd. Dan kun je kijken naar:

Een eigen buffer. Sparen voor een periode zonder inkomen. Dit werkt alleen bij kortere uitval.
Een verzuimverzekering of een korter lopende polis. Deze dekt vaak een beperkte periode, tegen een lagere premie.
Een collectieve verzekering. Sommige beroepsverenigingen bieden een collectieve AOV aan, soms met gunstigere acceptatievoorwaarden.
De zwangerschapsregeling voor zelfstandigen (ZEZ). Ben je als zzp'er zwanger, dan kun je via UWV een uitkering krijgen van minimaal 16 weken. De hoogte hangt af van je gewerkte uren en eerdere inkomsten, met als maximum het wettelijk minimumloon. Heb je in het voorgaande kalenderjaar minimaal 1.225 uur gewerkt als zelfstandige, dan heb je in principe recht op de maximale uitkering.

Kiezen tussen een AOV en een financiële buffer

Ik heb zelf ook voor de keuze gestaan: sluit ik een arbeidsongeschiktheidsverzekering af of bouw ik liever een financiële buffer op? Beide hebben hun voor- en nadelen. Een AOV biedt zekerheid bij langdurige ziekte, maar brengt ook maandelijkse kosten met zich mee. Met een eigen buffer houd ik meer controle over mijn geld, al kan die bij langdurige uitval snel opraken. Bij mijn afweging heb ik vooral gekeken naar mijn vaste lasten en hoeveel maanden ik zonder inkomsten zou kunnen overbruggen. Voor mij was het belangrijk om een keuze te maken die niet alleen financieel verstandig is, maar ook voldoende rust geeft.

Veelgestelde vragen

Is een arbeidsongeschiktheidsverzekering verplicht voor zzp'ers?

Nee, op dit moment niet. Je bent zelf verantwoordelijk voor je inkomen bij ziekte of arbeidsongeschiktheid. Controleer wel of er in 2026 nieuwe regels zijn aangekondigd door de Rijksoverheid.

Kan ik een AOV afsluiten als ik al gezondheidsklachten heb?

Soms wel, maar vaak met beperkingen. De verzekeraar kan klachten uitsluiten, een hogere premie vragen of je aanvraag weigeren. Een adviseur kan helpen met het vinden van een verzekeraar die bij jouw situatie past.

Is de premie van een AOV aftrekbaar?

Ja, in 2026 is de premie voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) onder voorwaarden volledig aftrekbaar in box 1. Dit geldt als je verzekering periodiek uitkeert, bijvoorbeeld maandelijks. Ontvang je later een uitkering, dan betaal je daar wel inkomstenbelasting over. Keert je verzekering één bedrag ineens uit, dan is de premie niet aftrekbaar en is de uitkering doorgaans niet belast in box 1. Controleer daarom altijd de voorwaarden van je polis.

Bronnen

Dit artikel geeft algemene informatie en is geen persoonlijk financieel, fiscaal of juridisch advies. Bedragen en regels kunnen veranderen; controleer ze bij de genoemde bronnen. Lees ook onze disclaimer. Fout gezien? Laat het ons weten.