Starten als zzp checklist: dit regel je voordat je begint

Starten als zzp'er doe je in een vaste volgorde: eerst toets je je plan en reken je je tarief door, daarna schrijf je je in bij de Kamer van Koophandel (KVK). Vervolgens regel je je belastingzaken, een zakelijke administratie en verzekeringen. Met deze checklist loop je de belangrijkste stappen af, zodat je niet pas na je eerste factuur ontdekt dat je iets hebt gemist.

Stap 1: toets je plan en reken je tarief door

Voordat je iets officieel regelt, wil je weten of je als zelfstandige een inkomen kunt halen. Loop deze punten na:

• Welke dienst of welk product ga je aanbieden, en aan wie?
• Heb je al opdrachtgevers, een netwerk of een eerste klant in het vooruitzicht?
• Wat wil je per maand netto overhouden, en welk uurtarief hoort daarbij?
• Hoeveel vaste lasten heb je, zoals verzekeringen, software, telefoon en eventueel een werkplek?
• Hoe lang kun je zonder inkomsten, bijvoorbeeld doordat opdrachten later starten of klanten laat betalen?

Reken bij je tarief ook met uren die je niet kunt factureren, zoals acquisitie, administratie, ziekte en vakantie. Een tarief dat gelijk is aan je oude uurloon is meestal te laag, omdat je als zzp'er zelf je sociale lasten, pensioen en verzekeringen betaalt.

Wat ik zelf als ondernemer heb geleerd, is dat je niet alleen moet kijken naar wat je wilt verdienen, maar vooral naar wat er uiteindelijk overblijft. Kosten voor administratie, software en verzekeringen lijken afzonderlijk misschien niet zo hoog, maar bij elkaar kunnen ze behoorlijk oplopen. En dan heb je ook nog de uren waarin je niet voor klanten werkt. Daarom vind ik het belangrijk om vooraf goed te rekenen en niet alleen naar je omzet te kijken.

Stap 2: kies een rechtsvorm en schrijf je in bij de KVK

De meeste starters kiezen de eenmanszaak. Die is snel geregeld en kent weinig formaliteiten. Je bent er wel privé aansprakelijk voor schulden van je onderneming. Andere vormen zijn de vof, de maatschap en de bv. Een bv geeft meer scheiding tussen privé en zakelijk, maar brengt ook meer verplichtingen en kosten met zich mee.

Je schrijft je in via de KVK. Daarvoor heb je een geldig identiteitsbewijs en een zakelijk adres nodig. Houd rekening met eenmalige inschrijfkosten van € 85,15 in 2026. Na inschrijving staat je bedrijf in het Handelsregister en krijg je een KVK-nummer. Je kunt daarna ook gebruikmaken van de gratis hulp van de KVK bij je startplan.

Stap 3: regel je belastingzaken

Na je inschrijving geeft de KVK je gegevens door aan de Belastingdienst. Je ontvangt daarna een btw-identificatienummer en vaak ook een apart btw-nummer. Controleer of je gegevens kloppen, want je gebruikt deze nummers op je facturen.

Dit zijn de belangrijkste punten:

• Btw: je rekent in principe btw door en doet periodiek aangifte, meestal per kwartaal. Voor kleine ondernemers bestaat mogelijk de kleineondernemersregeling (KOR). Controleer of je ervoor in aanmerking komt en of die voor jou voordelig is: in 2026 geldt een omzetgrens van maximaal € 20.000 per kalenderjaar, zowel in het jaar van aanmelding als in het voorgaande kalenderjaar. Je onderneming moet in Nederland gevestigd zijn en btw-belaste goederen of diensten leveren. Met de KOR bereken je geen btw en kun je geen btw terugvragen over zakelijke kosten en investeringen.
• Inkomstenbelasting: je betaalt belasting over je winst. Je kunt een voorlopige aanslag aanvragen, zodat je het jaar door in termijnen betaalt en niet in één keer een grote rekening krijgt.
• Ondernemersaftrekken: voldoe je aan het urencriterium, dan kun je gebruikmaken van onder meer de zelfstandigenaftrek en de startersaftrek. De bedragen en voorwaarden wijzigen regelmatig: in 2026 bedraagt de zelfstandigenaftrek € 1.200 en de startersaftrek € 2.123. Voor het urencriterium moet je doorgaans minimaal 1.225 uur per kalenderjaar aan je onderneming besteden. Voor de startersaftrek gelden aanvullende voorwaarden.
• Reserveren: zet een deel van elke betaalde factuur opzij voor btw en inkomstenbelasting. Een eigen spaarrekening hiervoor helpt je om dat geld niet uit te geven.

Twijfel je over je situatie, bijvoorbeeld bij een bijbaan naast je werk of bij een uitkering, bespreek dit dan met een boekhouder, belastingadviseur of de Belastingdienst.

Stap 4: verzeker je risico's

In loondienst loopt een deel van je zekerheid via je werkgever. Als zzp'er moet je dat zelf organiseren. Dat is geen wettelijke verplichting voor elke verzekering, maar wel verstandig om te overwegen:

1. Arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV): vangt inkomensverlies op bij langdurige ziekte of een ongeval. Je krijgt als zzp'er geen ziektewet-uitkering via je eigen onderneming.
2. Beroeps- of bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering: dekt schade die je bij een opdrachtgever of derde veroorzaakt. Sommige opdrachtgevers eisen dit.
3. Pensioen: je bouwt geen pensioen op via een werkgever. Naast de AOW moet je zelf iets opbouwen, bijvoorbeeld via een lijfrente of banksparen.
4. Zorgverzekering: blijft verplicht. Over je winst betaal je een inkomensafhankelijke bijdrage Zvw: in 2026 bedraagt deze 4,85%, tot een maximaal bijdrage-inkomen van € 79.409.

Vergelijk polissen goed en vraag een onafhankelijk adviseur om mee te kijken, zeker bij de AOV. De voorwaarden verschillen sterk.

Stap 5: richt administratie en contracten in

Een nette administratie voorkomt gedoe met de Belastingdienst en met klanten. Regel dit voordat je de eerste factuur verstuurt:

• Open een aparte zakelijke bankrekening, ook al is dat bij een eenmanszaak niet verplicht.
• Kies boekhoudsoftware of een boekhouder, en leg vanaf dag één al je inkomsten en uitgaven vast.
• Zorg dat je facturen alle verplichte gegevens bevatten, zoals je KVK-nummer, btw-nummer, factuurnummer en datum.
• Bewaar je administratie gedurende de wettelijke termijn: meestal 7 jaar. Voor gegevens over onroerende zaken en bepaalde btw-regelingen geldt een bewaartermijn van 10 jaar.
• Laat algemene voorwaarden opstellen, met afspraken over betaaltermijn, aansprakelijkheid en wijzigingen in de opdracht.

Let ook op schijnzelfstandigheid. Werk je feitelijk als werknemer, bijvoorbeeld onder leiding van de opdrachtgever en zonder eigen ondernemersrisico, dan kan de Belastingdienst dat als dienstbetrekking zien. De handhaving hierop is de afgelopen jaren veranderd: sinds 1 januari 2025 wordt weer volledig gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. In 2026 kan de Belastingdienst bij overtredingen naheffingen en vergrijpboetes opleggen. Verzuimboetes worden in 2026 nog niet opgelegd. De nieuwe Zelfstandigenwet bevindt zich in oktober 2026 nog in de consultatiefase en is niet van kracht. Bekijk de informatie van de Belastingdienst over opdrachtgeversverklaringen en modelovereenkomsten en laat contracten zo nodig toetsen.

Wat ik belangrijk vind bij het maken van afspraken met opdrachtgevers, is dat vooraf duidelijk is wie waarvoor verantwoordelijk is. Je wilt voorkomen dat je als zelfstandige wordt ingehuurd, maar vervolgens eigenlijk als werknemer moet functioneren. Daarom zou ik altijd goed kijken naar de vrijheid die je hebt om je werkzaamheden zelf in te delen en uit te voeren. Een overeenkomst is belangrijk, maar uiteindelijk gaat het erom hoe je in de praktijk samenwerkt.

Veelgestelde vragen

Wat kost het om als zzp'er te starten?

De directe kosten zijn beperkt: de inschrijving bij de KVK (€ 85,15 in 2026), eventueel een website, software en verzekeringen. De grootste kostenpost is meestal het inkomen dat je mist voordat je eerste betalingen binnenkomen. Maak daarom een begroting met een buffer van enkele maanden.

Moet ik een btw-nummer hebben?

Je ontvangt na inschrijving bij de KVK automatisch een btw-identificatienummer van de Belastingdienst. Of je btw moet berekenen en afdragen hangt af van je activiteiten en van je keuze voor de KOR. Raadpleeg de Belastingdienst of een boekhouder als je twijfelt.

Kan ik zzp'er worden naast mijn baan?

Dat kan, maar controleer eerst je arbeidscontract op een nevenwerkzaamhedenbeding of concurrentiebeding. Ook voor je belastingen en eventuele uitkeringen kan een combinatie gevolgen hebben. Heb je een uitkering, vraag dan vooraf advies aan het UWV of de gemeente.

Bronnen

• Kamer van Koophandel (KVK) – Starten als ondernemer en inschrijven in het Handelsregister
• Belastingdienst – Ondernemen: btw, inkomstenbelasting en ondernemersaftrek
• Rijksoverheid – Zzp'ers en de regels rond schijnzelfstandigheid
• UWV – Informatie voor zelfstandigen over werk en inkomen
• Belastingdienst – Kleineondernemersregeling (KOR)